كاش ميشد زندگي را قاب كرد

كاش ميشد به خواب رويا را تزريق كرد

كاش ميشد پير بود ، اما بچگي كرد

كاش ميشد تو خواب بچه ها عشق را تعبير كرد

راهکارهایی برای رفع لجبازی کودکان

● لجبازی و قشقرق
شاید این مشکلی باشد که بسیاری از والدینی که کودکان دو،سه ساله و بالاتر دارند، با آن دست به گریبان هستند.

طی مراحل رشد و تکامل کودک زمانی هست که یک لجبازی نرمال و طبیعی رخ می‌دهد، اگر مراحل رشد کودک خود را بخاطر بیاورید می‌بینید که او «نه» گفتن را چقدر زود یاد گرفت. در واقع اول «نه» را یاد گرفت تا موافقت را.

  کودکان از یک‌سالگی شروع به مخالفت‌هایی با والدین خود می‌کنند و بسیاری از والدین به این نکته خنده دار می‌رسند که اگر بخواهند کودکشان کاری را انجام دهد باید عکس اش را از وی درخواست کنند. به نظر می‌رسد هدفی تکاملی در پشت این مسئله نهفته باشد. کودک می‌خواهد راه خود را از والدین جدا کند و اعلام موجودیت کند. بگوید من هستم، منی که کم کم فکر، ایده و شناختی متفاوت از شما در مغزم در حال شکل گیری است. پس این‌طور نیست که هر چه را شما بگویید من هم دقیقاً همان را بگویم، من فکر دیگری دارم و ... اکثراً این اعلام موجودیت از سوی والدین به‌عنوان لجبازی تعبیر می‌شود. می‌بینیم که کودکان ۲ تا ۳ ساله از این نظر متفاوت تر و لجبازتر از سایر رده سنی هستند.

   اگر این مسئله رخ ندهد چه خواهد شد؟ مسلماً هویت جداگانه و استقلال کودک که لازمه رشد طبیعی است، شکل نخواهد گرفت.

خیلی نگران نشوید، همه بچه‌ها که اینقدر خودرأی و خودمختار نیستند، طرف دیگر بچه‌های خوش اخلاق و مطیعی هستند که به حرف والدینشان گوش می‌دهند، با دوستانشان با خوشرویی و ملایمت بازی می‌کنند، لبخند می‌زنند، خوب می‌خوابند، به اندازه می‌خورند و ...

  والدین این بچه‌ها همواره در میهمانی‌ها و مجالس جلوی دوستان و اقوام فخر می‌فروشند که چقدر بلدند خوب فرزندشان را تربیت کنند و مادران دیگر را سرزنش می‌کنند که چرا فرزندشان را اینقدر بد تربیت کرده‌اند.

اینطور به نظر می‌رسد هر کودکی در سرشت و ذات خود چیزهایی را می‌آورد که خیلی به روش تربیت و محیط خانواده بستگی ندارد. درست مثل اینکه شما یک کودک با موهای مشکی می‌خواستید ولی موی فرزند شما قهوه‌ای روشن است.

 صفات سرشتی و ذاتی کودکان را نمی‌توان خیلی دستکاری کرد ولی چنانچه آنها در محیطی نامناسب قرار گیرند صفات سرشتی آنها شدیدتر شده و برعکس، قرار گرفتن در محیط مناسب صفات ذاتی و سرشتی کودک را اندکی تعدیل می‌کند.
 کودک لجباز و خودرأیی را که قبلاً توصیف شد در نظر بگیرید از بد حادثه گیر یک مادر وسواسی و سختگیر بیفتد، کشمکش قدرت مابین کودک و والد ایجاد می‌شود و نتیجه اش بدتر شدن لجبازی کودک و احساس ناکامی مادر از مدیریت مسئله و سختگیری بیشتر اوست.
  ولی اگر مادری صبور، آرام و قانع نصیب چنین فرزندی شود مطمئناً پس از مدتی صفات سرشتی کودک تعدیل خواهد شد، چون مادر با مهارت خود در عین حال چارچوبی تعیین می‌کند، به کودک خودرأی و مستقل خود، قدرت انتخاب هم می‌دهد.

  هفت راهكار براي درمان لجبازي

 لجبازي يعني پافشاري روي نظرات و عقيده هاي خود و مخالفت با نظرات و عقيده هاي ديگران كه اين مخالفت گاهي آگاهانه و گاهي ناآگاهانه است.

اصولا لجبازي يك نوع رفتار و واكنش نامطلوب است كه به صورت هاي مختلفي خود را نشان مي دهد از جمله آسيب رساندن به ديگران ،ناسزا گفتن ،گريه كردن، گريه كردن وفرياد كشيدن ، شكستن وسايل، آسيب رساندن به خود وديگران و...در افراد لجباز پايين بودن اعتماد به نفس و عدم داشتن خود باوري مثبت و پذيرفتن خود واقعي مشهود است.

  راه اول: مستقل بار آوردن كودك: در برخورد كلي بايد طوري با كودك رفتار كرد كه او بتواند درامور روزمره خود به طور مستقل و گاهي بدون نياز به ديگران تصميم بگيرد. البته فشارهاي منفي را نبايد در اين خصوص وارد كرد بلكه بايد با راهنمايي هاي بجا تذكر داد و روش هاي صحيح را به موقع به او آموزش داد.  

راه دوم: كودك را تا حد امكان وادار به عجله و شتاب زدگي نكنيم . معمولا خانواده در چند كار كودك را خواسته يا ناخواسته به عجله و شتابزدگي وادار مي كنند كه بيشتر مواقع عدم آگاهي والدين در تشديد آنها، دخالت مستقيم دارد. از جمله چيزهايي كه مي توان در اين رابطه ياد آور شد.

الف : حمام كردن: به جاي فراهم آوردن محيطي شاد ومفرح هنگام استفاده از حمام به محيطي دردآور و وحشتناك براي او تبديل مي شود.

ب: ميهماني رفتن : متاسفانه بعضي والدين كمي قبل از حركت به كودك مي گويد آماده شود واين كار باعث لجبازي و مخالفت آنها مي شود چون دايم به او تذكر مي دهيم كه زود باش، دير شد و...

ج: غذا خوردن وخوابيدن: كودك مانند افراد بزرگسال نمي تواند از نيروي تفكر و حركت در يك زمان استفاده كند و كودكان در اين موارد به سعه صدر بيشتري نياز دارند.

  راه سوم: رشوه ندادن و حذف پاداش: اگر كودك براي رسيدن به مطلوب خود چه درست و چه نادرست شروع به گريه كردن و يا دادكشيدن بكند واز اين راه به خواسته خود برسد و والديني به اصطلاح حوصله ندارند بادادن امتياز(رشوه)به كودك او را ساكت ميكنند باعث پرورش لجبازي در اوميشوندالبته تشويق براي كارهاي مثبت وخوب بارشوه دادن فرق دارد.امابايدتوجه داشت كه تشويق وپاداش بايدبه اندازه ودرخوركار او باشد.   

  راه چهارم:عدم توجه وناديده گرفتن رفتاركودك لجباز:گاهي بهتراست وقتي فرزندمان شروع به داد وبيداد ميكندخيلي سردوبي توجه ازكنارمساله عبوركنيم به طوري كه يامتوجه نشده ايم ويا موضوع برايمان اهميت ندارد.

راه پنجم:برقراري آرامش وامنيت درخانواده :به هرحال درهرخانواده اي مسايل ومشكلاتي به وجود ميايدكه منجربه بحث وگفتگوميشود.والدين بايدبدانندكه تمام كه تمام مسايل گره هايي هستندكه بوسيله دست بازمي شونديعني به جاي بحث ومتهم كردن ديگران ،آرام وبدون برهم زدن امنيت افرادخانواده به خصوص كودكان،مشكلات ومسايل راميتوان به راحتي حل كرد.به طوري كه هم خودوهم ديگران ازاين نوع گفتگولذت ببرند.

  راه ششم:راهنمايي آري اما دخالت نه: پدرومادرازهمان شروع تربيت بايدحركت صعودي خودرا برپايه راهنمايي قراردهندتاكودك بتواندكم كم راه صحيح زيستن بدهد.ديگرقابل پذيرش نيست كه:من ميگويم اين طورباش ،من ميگويم اينجا نروو...بلكه ارشادوراهنمايي هاي خردمندانه وكمك گرفتن ازخود كودك درمشكلات ميتواندكمك بزرگي باشد.

راه هفتم :عدم لجبازي والدين:آموزش هاي عملي به مراتب از آموزشهاي تئوري موثرتروآموزنده تر هستند. اگروالدين درحضوربچه ها بايكديگرلجبازي كنندخيلي راحت وبدون دردسرلجبازي رابه آنها يادميدهند و بچه هابطورواضح خيلي مشاهده ميكنندكه دران يكي ازوالدين باپافشاري ديگري رامجبوربه اطاعت ازخودميكندوانان متوجه ميشوندكه ازاين راه ميتوانندبه راحتي به خواسته هاي خودبرسند.

نتيجه:پدرهاومادرهابايدبدانندكه بردباري ميتوانندبراكثرنابهنجاريهاي چيره شوندواجازه ندهندكه كودك به تنهايي براي همه افرادخانواده تصميم بگيرد.متاسفانه بعضي والدين با گفتن: من حوصله ندارم يا كي حوصله اين كارها را دارد، سعي ميكنند با مسئوليت تربيت را كج به منزل برسانند. بهتر است با حوصله و بردبار باشيم و با خود باوري مثبت و عزت نفس به كودكان كمك كنيم واز هر روشي براي درمان لجبازي استفاده مي كنيم مراقب باشيم كه كودكان به خود يا ديگران آسيب نرسانند.

وقتی کودک عصبانی است جملاتی را به کار می برد تا دیگران را متوجه احساس خود کند. مثلا ً می گوید: “از تو متنفرم” یا “خیلی بدی…

با کودکان چگونه رفتارکنیم؟

خـودت تـصـمـیم بگیر: کودک و دوستش در اتاق مشغول بازی هستند. سر و صدای آنها باعث اذیت و آزار شماست، بهتر است بگویید: “بچه ها تصمیم بگیرید یا بی سر و صدا بازی کنید، یا از اتاق خارج شوید.” اگر بعد از ۵ دقیقه هنوز سر و صدا ادامه داشت، بگویید: “خوب می بینم تصمیم گرفتید که از اتاق بیرون بروید.” این جمله، شما را از داشتن نقش منفی نجات می دهد، زیرا آنها می دانند این تصمیم آنها بوده که منجر به این نتیجه شده است. به این ترتیب کودک مسئول عمل خودش است.۲) من تو را دوست دارم ولی این کار تو را نمی پسندم: اگر می خواهید لفظی را به کودک بیاموزید، کار خوب و بد را برایش مشخص کنید. به او بیاموزید ما کار خوب و کار بد داریم ، نه بچه خوب و بچه بد. هدف از وضع قوانین، آموزش رفتارهای مناسب است نه تنبیه کودک. اگر چه به رفتار ناپسند او اعتراض می کنید ولی محبت خود را به او قطع نمی کنید.۳) از تو می خواهم مشکل مرا حل کنی: اگر کودک کاری را انجام می دهد که باعث رنجش شماست، به او بگویید که دچار مشکل شده اید. مثلا ً به او بگویید: “صدای بلند تلویزیون باعث می شود دچار سردرد شوم” و ازاو بخواهید در حل مشکل به شما کمک کند. در این صورت او که خود را دشمن شما نمی بیند خود را موظف می داند کاری انجام ندهد که برای شما مشکل آفرین باشد. اگر به رضایت خاطر شما اهمیت دهد، رفتار بد را خاتمه خواهد داد.۴) احساس تو را درک می کنم: وقتی کودک عصبانی است جملاتی را به کار می برد تا دیگران را متوجه احساس خود کند. مثلا ً می گوید: “از تو متنفرم” یا “خیلی بدی.” این تنها جملاتی است که همه ذهن او را پرکرده. شما می توانید به او کمک کنید تا جمله مناسب را به کار ببرد.

1)    آیا دوستت چیزی گفته که واقعیت ندارد و تو عصبانی شده ای؟:” افراد متفاوت، نـیازهای متفاوتی دارند. اغلب کودکان در اعتراض به والدین می گویند: “عدالت را رعایت کنید و منصف باشید” و این جملات زمانی مطرح می شوند که کودک می خواهد وسیله خاصی برایش تهیه شود؛ صرفاً به این دلیل که برای برادرش تهیه شده است. باید به کودکان بیاموزیم “انصاف و عدالت این است که هر فرد، هر چه را نیاز دارد تهیه کند. اگر شما به عینک نیاز داری و خواهرت به کفش، هر کدام وسایل مورد نیاز خود را خریداری خواهید کرد و این است اجرای عدالت. گمان نمی کنم زمانی که خواهر شما به عفونت گوش مبتلاست و آنتی بیوتیک مصرف می کند لازم باشد شما هم آنتی بیوتیک مصرف کنی!

a.     ۷جمله ناخوشایند برای کودکان

2)    مناسب سن خودت رفتار کن! گاه والدین به رفتار کودک انتقاد می کنند، زیرا آن رفتار تأثیر بدی بر بزرگترها داشته است. در صورتی که رفتار کودک، نشان دهنده احساس درونی اوست و والدین وظیفه دارند احساس کودک را درک کنند. کودک ۶ ساله ای که نمی داند چه می خواهد و گریه می کند ، یا کودک ۴ساله ای که از محدود شدن در صندلی اتومبیل ناراحت است و گریه می کند ، هر دو متناسب سنشان عمل می کنند؛ اگر چه ما انتظار داریم رفتار آنها ما را آزار ندهد. به جای اینکه به کودک بگویید “مناسب سن خودت عمل کن” بگویید: “به نظر می رسد خیلی عصبانی هستی”، “می دانم وقتی چنین اتفاقی برایت افتاده بسیار ناراحت شده ای” این جملات به کودک آرامش می دهد و شرایط را قابل تحمل خواهد کرد.

3)    شوخی کردم: دست انداختن کودک اگر چه ظاهراً شرایط را شاد می کند ولی در واقع به شدت مخرب است. هنگامی که کودک عصبانی است، خندیدن به او باعث می شود احساس بدتری پیدا کند. شما به عنوان والدین کودک وظیفه دارید او را حمایت کنید نه اینکه باعث اذیت و آزار او شوید. اگر چنین منظوری ندارید هنگامی که کودک ناراحت است شاد نباشید.

4)    چـرا مـثـل … نـیستی؟ با مقایسه کـودکـان، آنـهـا احـسـاس مـی کـنـنـد در مرتبه پایین تری قرار گرفته اند و این راه مناسبی برای وا داشتن آنها به فعالیت نیست. زمانی که کودک خود را پایین تر از دیگری احساس کند ، روحیه خود را می بازد و دست از فعالیت خواهد کشید. شما باید ضعف و قوت کودکان را بپذیرید و آنها را بر اصلاح رفتار خودشان تشویق کنید.

5)    ندو و گرنه می افتی! علی رغم تمام توجه شما به محافظت از کودک، به کار بردن این نوع جملات باعث می شود کودک بیفتد، زیرا به او القا می کنید منتظرید که او به زمین بخورد و این برای کودکی که تلاش می کند مستقل باشد بسیار مضر است. بهتر است در این موارد بگویید: “قبل از دویدن از محکم بودن بند کفش هایت مطمئن باش.” در این صورت شما در مورد اشکال کفش صحبت کرده اید نه ناتوانی کودک.

6)    چی بهت گفتم؟ چرا سوالی را می پرسید که خودتان جواب را می دانید؟ انتظار دارید کودک چه پاسخی بدهد؟ وقتی می پرسید: لباست را کجا پرتاب کردی؟ لبخندی موذیانه می زند و می گذرد. اگر از رفتار او رنجیده اید بگویید: “من متاسفم که مجبورم برای بار سوم تکرار کنم که لباست را روی چوب لباسی آویزان کن.”

7)    به تو قول می دهم که … : به کودکان باید نه وعده داد و نه وعده از آنها گرفت. روابط ما با فرزندانمان باید بر اساس اعتماد و اطمینان باشد.

8)    وقتی پدر و یا مادر برای تأیید گفته خود مجبور است وعده بدهد، یعنی دارد اقرار می کند که “وعده داده نشده اش” اعتبار ندارد و قابل اعتماد نیست. وعده ها باعث می شوند که توقعات غیرواقعی در کودکان به وجود بیاید وقتی به کودک وعده داده می شودکه او رابه باغ وحش ببرند، او آن وعده را یک تعهد به حساب می آورد و فکر می کند که براساس این تعهد، در روز موعود نه باران خواهد بارید، نه اتومبیل عیب و ایرادی پیداخواهد کرد و نه خود او مریض خواهد شد.

9)    از طرفی نباید از کودکان وعده گرفت که درآینده رفتاری خوب داشته باشند یا رفتار بدشان را اصلاح کنند. وقتی کودک وعده ای ناخواسته می دهد، وعده ای که متعلق به خود او نیست، در واقع چکی بانکی می کشد که در آن بانک اصلاً حساب ندارد. ما نباید مشوق و محرک این قبیل اعمال فریب آمیز باشیم.

a.    آخر چند بار باید یک چیز را تکرار کنم؟ پدر یا مادری که در استفاده از سخنان نیشدار و طعنه آمیز استعداد ذاتی دارد، خطر و تهدیدی جدی برای سلامت روانی کودک به حساب می آید. این پدر یا مادر جادوگری است که از واژه ها استفاده می کند و با بیان این واژه ها، مانعی در برابر ایجاد ارتباط موثر برقرار می کند و مانع از پدید آمدن رابطه ای مثبت بین پدرومادر با کودک می شود. ” آخر چند بار باید یک چیز را تکرار کنم ؟ مگر تو کری ؟ پس چرا گوشت به من نیست؟

10)      این پدرو مادرها شاید ندانند که سخنان طعنه آمیز و کنایه دار جملاتی هستند که برخوردی متقابل طلب می کنند. این پدر و یا مادر آگاه نیست که با این اظهار نظرهای توهین آمیز، کودک را تحریک کرده و ذهن او را از نقشه های خیالی انتقام، پر می سازد ودر نتیجه باعث مسدود شدن راه ارتباطی بین خود او و کودکش می شود.

4

5

6

7

 8 

9 

10

11